<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="en">
	<id>https://jardin.cscsp.ch/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Funzione_beta_di_Eulero</id>
	<title>Funzione beta di Eulero - Revision history</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://jardin.cscsp.ch/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Funzione_beta_di_Eulero"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://jardin.cscsp.ch/index.php?title=Funzione_beta_di_Eulero&amp;action=history"/>
	<updated>2026-04-12T03:44:55Z</updated>
	<subtitle>Revision history for this page on the wiki</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.44.0</generator>
	<entry>
		<id>https://jardin.cscsp.ch/index.php?title=Funzione_beta_di_Eulero&amp;diff=855&amp;oldid=prev</id>
		<title>imported&gt;PMarega1998: /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://jardin.cscsp.ch/index.php?title=Funzione_beta_di_Eulero&amp;diff=855&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2024-01-14T13:25:15Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;span class=&quot;autocomment&quot;&gt;growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;New page&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;[[File:Beta function contour plot.png|thumb|alt=Grafico delle curve di livello della funzione beta|Grafico delle curve di livello della funzione beta]]&lt;br /&gt;
La &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;funzione beta di Eulero&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, detta anche [[integrale di Eulero]] del primo tipo, è data dall&amp;#039;[[Tavola degli integrali definiti|integrale definito]]:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
:&amp;lt;math&amp;gt;\beta(x,y)=\int_0^1 t^{x-1}(1-t)^{y-1}\,dt,&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
dove sia &amp;lt;math&amp;gt;x&amp;lt;/math&amp;gt; che &amp;lt;math&amp;gt;y&amp;lt;/math&amp;gt; hanno [[parte reale]] positiva e non nulla (in caso contrario, l&amp;#039;integrale divergerebbe). Questa funzione fu studiata per primo da [[Leonhard Euler|Eulero]] e da [[Adrien-Marie Legendre|Legendre]], ma fu [[Jacques Binet]] a battezzarla con il suo nome attuale.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Caratteristiche==&lt;br /&gt;
È una [[funzione simmetrica]], cioè il suo valore non cambia scambiando &amp;lt;math&amp;gt;x&amp;lt;/math&amp;gt; e &amp;lt;math&amp;gt;y&amp;lt;/math&amp;gt;:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
:&amp;lt;math&amp;gt;\beta (x,y) = \beta (y,x).&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Inoltre valgono anche le due seguenti identità:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
:&amp;lt;math&amp;gt;\beta(1,1)=1;&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
:&amp;lt;math&amp;gt;\beta\left(\frac{1}{2},\frac{1}{2}\right)=\pi.&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
La funzione beta si può scrivere in molti modi, di cui i più comuni sono i seguenti:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
:&amp;lt;math&amp;gt;\beta(x,y)=\dfrac{\Gamma(x)\Gamma(y)}{\Gamma(x+y)};&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
:&amp;lt;math&amp;gt;\beta(x,y) =  2\int_0^{\pi/2}\sin^{2x-1}\theta\cos^{2y-1}\theta\,d\theta,  \qquad \Re(x)&amp;gt;0,\, \Re(y)&amp;gt;0;&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
:&amp;lt;math&amp;gt;\beta(x,y) =  \int_0^{+\infty}\frac{t^{x-1}}{(1+t)^{x+y}}\,dt,  \qquad \Re(x)&amp;gt;0,\, \Re(y)&amp;gt;0;&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
:&amp;lt;math&amp;gt;\beta(x,y) =  \frac{1}{y}\sum_{n=0}^{+\infty}(-1)^n\dfrac{(y)_{n+1}}{n!(x+n)};&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
dove &amp;lt;math&amp;gt;\Gamma(x)&amp;lt;/math&amp;gt; è la [[funzione Gamma]] e &amp;lt;math&amp;gt;(x)_n&amp;lt;/math&amp;gt; è il [[fattoriale discendente]], cioè &amp;lt;math&amp;gt;x(x - 1)(x - 2)\cdots(x - n + 1)&amp;lt;/math&amp;gt;. In particolare, combinando la prima e la seconda forma si dimostra che &amp;lt;math&amp;gt;\Gamma(1/2) = \sqrt \pi&amp;lt;/math&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Così come la funzione gamma descrive i fattoriali dei numeri interi, cioè se l&amp;#039;argomento è un numero intero &amp;lt;math&amp;gt;n&amp;lt;/math&amp;gt; il suo risultato è il fattoriale di &amp;lt;math&amp;gt;n-1&amp;lt;/math&amp;gt;, la funzione beta (con un piccolo aggiustamento degli indici) descrive i [[Coefficiente binomiale|coefficienti binomiali]]; più precisamente è&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
:&amp;lt;math&amp;gt;\binom{n}{k} = \frac{1}{(n+1) \operatorname{B}(n-k+1, k+1)}.&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
La funzione beta è stato il primo modello di [[matrice S]] nella [[teoria delle stringhe]], congetturato per la prima volta da [[Gabriele Veneziano]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Relazioni fra la funzione gamma e la funzione beta ==&lt;br /&gt;
Per ricavare la forma integrale della funzione beta, si può scrivere il prodotto di due fattoriali come:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
:&amp;lt;math&amp;gt; \Gamma(x)\Gamma(y) =  \int_0^{+\infty} e^{-u} u^{x-1}\mathrm{d}u \int_0^{+\infty} e^{-v} v^{y-1}\mathrm{d}v.&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ora poniamo &amp;lt;math&amp;gt;u \equiv a^2&amp;lt;/math&amp;gt;, &amp;lt;math&amp;gt;v \equiv b^2&amp;lt;/math&amp;gt; in modo che:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
:&amp;lt;math&amp;gt;\begin{align}&lt;br /&gt;
 \Gamma(x)\Gamma(y) &amp;amp;=&lt;br /&gt;
  4\int_0^{+\infty} e^{-a^2} a^{2x-1}\mathrm{d}a \int_0^{+\infty} e^{-b^2} b^{2y-1}\mathrm{d}b \\&lt;br /&gt;
&amp;amp;= \int_{-\infty}^{+\infty} \int_{-\infty}^{+\infty} e^{-(a^2+b^2)} |a|^{2x-1} |b|^{2y-1} \, \mathrm{d}a \, \mathrm{d}b.&lt;br /&gt;
\end{align}&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Trasformiamo in coordinate polari con &amp;lt;math&amp;gt;a = r\cos\theta&amp;lt;/math&amp;gt;, &amp;lt;math&amp;gt;b = r\sin\theta&amp;lt;/math&amp;gt;:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
:&amp;lt;math&amp;gt;\begin{align}&lt;br /&gt;
 \Gamma(x)\Gamma(y) &amp;amp;=&lt;br /&gt;
  \int_0^{2\pi}\ \int_0^{+\infty} e^{-r^2} |r\cos\theta|^{2x-1} |r\sin\theta|^{2y-1} r \, \mathrm{d}r \, \mathrm{d}\theta =\\&lt;br /&gt;
&amp;amp;= \int_0^{+\infty}\ e^{-r^2} r^{2x+2y-2} r\, \mathrm{d}r \int_0^{2\pi} |\cos^{2x-1}\theta \sin^{2y-1}\theta| \, \mathrm{d}\theta =\\&lt;br /&gt;
&amp;amp;= \frac{1}{2} \int_0^{+\infty} e^{-r^2} r^{2(x+y-1)} \, \mathrm{d}(r^2)\,\cdot 4\int_0^{\pi/2}\ \cos^{2x-1}\theta \sin^{2y-1} \theta \, \mathrm{d}\theta =\\&lt;br /&gt;
&amp;amp;= 2\Gamma(x+y) \int_0^{\pi/2} \cos^{2x-1}\theta \sin^{2y-1} \theta \, \mathrm{d}\theta =\\&lt;br /&gt;
&amp;amp;= \Gamma(x+y) \beta(x,y).&lt;br /&gt;
\end{align}&lt;br /&gt;
&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
e quindi riscriviamo gli argomenti nella forma solita della funzione beta:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
:&amp;lt;math&amp;gt;\beta(x,y) = \frac{\Gamma(x)\Gamma(y)}{\Gamma(x+y)}.&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Derivata ==&lt;br /&gt;
La derivata della funzione beta può essere scritta sfruttando, di nuovo, la funzione gamma:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
:&amp;lt;math&amp;gt;{\partial \over \partial x} \beta(x, y) = \beta(x, y) \left( {\Gamma&amp;#039;(x) \over \Gamma(x)} - {\Gamma&amp;#039;(x + y) \over \Gamma(x + y)} \right) = \beta(x, y) (\psi(x) - \psi(x + y)),&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
dove &amp;lt;math&amp;gt;\psi(x)&amp;lt;/math&amp;gt; è la [[funzione digamma]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Integrali ==&lt;br /&gt;
L&amp;#039;[[integrale di Nörlund-Rice]] è un integrale di [[circuitazione]] che coinvolge la funzione beta.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Funzione beta incompleta ==&lt;br /&gt;
La &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;funzione beta incompleta&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; è una generalizzazione della funzione beta che sostituisce l&amp;#039;[[integrale definito]] della funzione beta con un [[integrale indefinito]]. È una generalizzazione del tutto analoga a quella della funzione gamma (la [[funzione gamma incompleta]]).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
La funzione beta incompleta è definita come:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
:&amp;lt;math&amp;gt;\beta(x;a,b) = \int_0^x t^{a-1}(1-t)^{b-1}\,\mathrm{d}t.&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Per &amp;lt;math&amp;gt;x=1&amp;lt;/math&amp;gt;, la funzione beta incompleta ridiventa la normale funzione beta.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
La &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;funzione beta incompleta regolarizzata&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (o più brevemente &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;funzione beta regolarizzata&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;) è definita in termini di entrambe le due:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
:&amp;lt;math&amp;gt;I_x(a,b) = \dfrac{\beta(x;a,b)}{\beta(a,b)}.&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Calcolando l&amp;#039;integrale per valori interi di &amp;lt;math&amp;gt;a&amp;lt;/math&amp;gt; e &amp;lt;math&amp;gt;b&amp;lt;/math&amp;gt;, si ottiene:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
:&amp;lt;math&amp;gt;I_x(a,b) = \sum_{j=a}^{a+b-1} {(a+b-1)! \over j!(a+b-1-j)!} x^j (1-x)^{a+b-1-j}.&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Valgono le seguenti identità:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
:&amp;lt;math&amp;gt;I_0(a,b) = 0;&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
:&amp;lt;math&amp;gt;I_1(a,b) = 1;&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
:&amp;lt;math&amp;gt;I_x(a,b) = 1 - I_{1-x}(b,a).&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Bibliografia ==&lt;br /&gt;
* {{cita libro|autore1=E. T. Whittaker|autore2=G. N. Watson|url=https://www.archive.org/details/courseofmodernan00whituoft|titolo=A course of Modern Analysis|pagine=247|editore=Cambridge University Press|anno=1915|lingua=en}}&lt;br /&gt;
* {{cita libro|autore=T. M. MacRobert|url=https://www.archive.org/details/functionsofcompl00macruoft|titolo=Functions of a complex variable|pagina=144|città=Londra|editore=MacMillan|anno=1917|lingua=en}}&lt;br /&gt;
* {{cita libro|autore1=M. Abramowitz|autore2=I. Stegun|titolo=[[Handbook of Mathematical Functions]]|città=Washington|editore=Governement Printing Office|anno=1964|lingua=en}} [http://www.math.sfu.ca/~cbm/aands/page_258.htm] (funzione beta) [http://www.math.sfu.ca/~cbm/aands/page_263.htm p. 263] (funzione beta incompleta)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Voci correlate ==&lt;br /&gt;
* [[Eulero]]&lt;br /&gt;
* [[Integrale]]&lt;br /&gt;
* [[Funzione gamma]]&lt;br /&gt;
* [[Tavola degli integrali definiti]]&lt;br /&gt;
* [[Teoria delle stringhe]]&lt;br /&gt;
* [[Variabile casuale beta]]&lt;br /&gt;
* [[Variabile casuale binomiale]]&lt;br /&gt;
* [[Distribuzione continua uniforme]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Altri progetti ==&lt;br /&gt;
{{interprogetto|preposizione=sulla}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Collegamenti esterni ==&lt;br /&gt;
* {{Collegamenti esterni}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{funzioni speciali}}&lt;br /&gt;
{{Controllo di autorità}}&lt;br /&gt;
{{Portale|matematica}}&lt;br /&gt;
[[Categoria:Funzioni speciali]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>imported&gt;PMarega1998</name></author>
	</entry>
</feed>